Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

2020 WORKERBEE

Column van

Chronische stress? Dit is waar je op moet letten

stress
Lieke Jansen

Stress. Het blijft een bijzonder fenomeen. Wanneer heb je er teveel van? Kun je het ook te weinig hebben? Ben jij een stresskip of probeer je het net als ik te voorkomen? Iets wat voor de één stress oplevert, daar kan een ander zich niet druk over maken. Iedereen gaat anders met stress om. Hoe herken je het en wat kun je eraan doen?

Waar de één geniet van een vakantie die vooraf juist niet tot in de puntjes is uitgestippeld en je ‘wel ziet wat er gebeurt’, krijgt de ander al stress bij het idee. Zelf ben ik graag ergens liever 5 minuten te vroeg dan te laat, om zo stress te vermijden. Dat zit nu eenmaal in mijn systeem. Net als in een afspraak; waar de één zich niet voorbereidt en ter plekke een antwoord of advies bedenkt, heb ik er vaak al over nagedacht en eventueel al voorbereidingen getroffen. Op die manier probeer ik ‘in control’ te blijven.

Help, ik heb stress!

Je gelooft het misschien niet, maar stress hebben we nodig. We kunnen niet zonder. Het kan bijvoorbeeld je leven redden wanneer je in een gevaarlijke situatie terechtkomt die vraagt om vechten of vluchten. Onze hersenen beoordelen in iedere situatie of er gevaar dreigt. Is er gevaar of nood aan de man? Dan worden er stresshormonen aangemaakt, waardoor je snel kunt reageren. De drie belangrijkste stresshormonen zijn cortisol (energie en afweermechanisme), adrenaline (vecht- of vluchtmodus) en noradrenaline (alertheid). Deze hormonen worden afgegeven door de bijnier, die door de hersenen wordt aangestuurd. Maar je voelt hem misschien al aankomen, wanneer deze hormonen te vaak of te lang worden aangemaakt, verhoogt het de kans op chronische stress, depressie of burn-out.

Signalen van chronische stress

Vandaag de dag zit ons leven vol situaties die een lichamelijke stressreactie kunnen opwekken. Je kunt namelijk ook stress krijgen van een volle mailbox of een vervelende opmerking van iemand. Je bent natuurlijk niet in levensgevaar, maar je hersenen kunnen dit wel als ‘alarmsignaal’ zien; chronische stress ligt op de loer. Zodra er continue productie is van stresshormonen, door oorzaken als teveel werk of hooi op je vork nemen, problemen in je thuissituatie of te weinig rust, gaat het schade aanrichten. Het hormoon cortisol is dan altijd aanwezig, waardoor er klachten gaan ontstaan. Denk aan hoofdpijn, spierpijn, weinig energie, slecht slapen, angst- of paniekaanvallen en oorsuizen. Bij iedereen uiten de gevolgen zich op een andere manier. Mentale klachten zoals moeite met denken, besluiteloosheid, slecht kunnen concentreren, tunnelvisie en vergeetachtigheid zijn symptomen die er echt op wijzen dat chronische stress je in haar greep heeft.

Zo verminder je stress volgens de wetenschap

Het verminderen van stress is een veelgestelde vraag aan de zoekmachine. Google telt maar liefst bijna drie miljoen resultaten. Er zijn boeken, coaches, blogs en nog veel meer die je kunnen helpen om teveel stress tegen te gaan. Wetenschapper Hans Selye onderzocht en benoemde het fenomeen stress al in de jaren ‘30 van de vorige eeuw, bijna 100 jaar geleden. Hij schreef er een paper over die de nodige weerstand van collega-wetenschappers kreeg. Om zijn collega’s te overtuigen en de opvattingen over stress te verminderen scheef Selye 20 jaar later het boek ‘The Stress of Life’. Een verhaal dat nog steeds actueel is, waarin hij tips deelt om stress te verminderen.

Meditatie als medicijn

Bij iedereen is het natuurlijke stressniveau anders. Met jouw stressniveau moet je om leren gaan. Ga niet ‘vechten’ tegen iets waarvan je niet kunt winnen. Neem daarom niet te veel hooi op je vork door jezelf in de nesten te werken, is de belangrijkste tip van Selye. Maar hoe ga je dan je grenzen niet te buiten waardoor je natuurlijke stressniveau te hoog wordt? Meditatie schijnt dé manier te zijn. Tweemaal daags 15 minuten. Het maakt je centraal zenuwstelsel sterker, zodat het niet leidt onder stress. Klinkt mij als muziek in de oren. Ik heb me nooit verdiept in mindfulness, maar het heeft best veel voordelen naast dat het stress tegengaat.

De invloed van voeding op stress

Naast mindfulness kun je ook met de juiste voeding invloed uitoefenen om stress te verlagen. De verleiding is in drukke, stressvolle periodes namelijk groot om vooral makkelijk te eten en te gaan snacken of snoepen. Misschien voel je je even goed, maar na het nuttigen van minder gezonde voedingsmiddelen, kun je je juist lusteloos voelen. Chronische stress kan zelfs het risico op hart- en vaatziekten verhogen en ontstekingen in je lichaam bevorderen. Natuurlijk wil je daar iets aan doen. En dat kan bijvoorbeeld al door te letten op je voeding. Voldoende vezels, omega 3, magnesium, zink, vitamine B en D, water en thee gaan de slechte invloed van stress op je lichaam tegen. Je kunt daarnaast je kopje(s) koffie, glas frisdrank, suiker, vette hamburger en flesje bier beter laten staan. Dit alles hoort sowieso niet bij een heel gezond voedingspatroon, maar zodra je stress hebt kun het beter vermijden.

Mannen versus vrouwen

Wist je dat wij vrouwen vaker gestrest zijn dan mannen? Dat is nu eenmaal zo, daar moeten we het mee doen. Bij vrouwen zijn de gevolgen van stress ingrijpender. Vanwege enkele biologische verschillen zijn wij stressgevoeliger en duurt onze stressreactie langer. Onderzocht is dat wij zowel thuis, op het werk als financieel meer stress ervaren dan mannen. Biologisch zijn vrouwen in staat om te multitasken, maar toch lijken we tekort te schieten in wat we van onszelf moeten. We proberen altijd nog even iets extra’s te doen wat weer kan leiden tot teveel hooi op je vork. Maar welke vrouw doet dat niet? De ontspanning is ver te zoeken, want we haasten ons van de ene activiteit naar de andere en vragen veel van onszelf.

Tijd om in beweging te komen!

Cursussen mindfulness, yogalessen, meerdaagse retraites in het buitenland en boeken rondom dit thema zijn ongekend populair. In beweging komen zodra je signalen hebt en herkent, en dan niet alleen fysiek, is volgens mij het beste medicijn tegen chronische stress. Ga niet stilzitten, maar schakel terug in een versnelling die voor jou goed voelt om zo op den duur weer wat meer gas te kunnen geven.

Lieke Jansen
Tags: stress