Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

2020 WORKERBEE

Column van

Kappen met zelfkritiek? Zo doe je dat!

criticus
Marthe Walter

‘Ik vind het doodeng en het lukt me nooit.’ Ik denk het al dagen. Vandaag zei ik het hardop tegen Veerle. “Wie zit er achter het stuur als je zoiets zegt?” Ik weet waar ze op doelt. We leerden het ooit bij de minor creatieve intelligentie, waar we elkaar leerden kennen. ’De innerlijke criticus.’

Dat duiveltje op je schouder dat erop gebrand is om je zelfvertrouwen af te breken en je in je comfortzone te houden. Dat ding dat ervoor zorgt dat je niet dat telefoontje pleegt, op die backpackreis gaat of nou eens eindelijk die vervelende baan opzegt.

We hebben er allemaal een. Alleen bij de een zit hij nu eenmaal wat vaker achter het stuur dan bij de ander. Maar als hij eenmaal achter het stuur zit? Dan is er geen ontkomen aan. Afspraken worden afgezegd, zaken worden uitgesteld. Als de innerlijke criticus rijdt kom je niet ver.

“Vind je het niet gewoon heel erg spannend Marthe? En als dat zo is, is dat dan zo’n ramp? Dat iets spannend is betekent immers niet dat je er niet toe in staat bent.”

Nut en noodzaak van kritiek

Van nature is het mechanisme van dat duiveltje op je schouder eigenlijk heel gezond. Het doel is namelijk om jezelf te beschermen. Uit angst voor afwijzing van je omgeving, wijs je jezelf af. Het is als het ware een overlevingsmechanisme. De criticus werkt als een spier. Hoe vaker je hem gebruikt, hoe sterker hij wordt. Oftewel: des te vaker je luistert naar dat duiveltje op je schouder, des te vaker je ‘stilstaat’.

Eng of spannend?

Ikzelf stond al een tijdje stil. Als ik met Veerle mijn kritiek ontleed, blijkt er eigenlijk geen reden te zijn voor zelfbescherming. “Vind je het niet gewoon heel erg spannend Marthe? En als dat zo is, is dat dan zo’n ramp? Dat iets spannend is betekent immers niet dat je er niet toe in staat bent.” Na de kleine peptalk van Veerle besef ik hoe woorden ervoor kunnen zorgen dat je verlamt of verlicht. Door het woord eng te gebruiken nodig je als het ware de criticus uit om achter het stuur te kruipen. Door eng te vervangen met spannend blijf je zelf aan het stuur.

Het staat genoteerd

In de wereld van mindfulness wordt het ‘temmen van de criticus’ ook wel noting genoemd, oftewel noteren. Als Veerle bevestigt dat ik het spannend vind, voel ik een soort rust over me heen komen. Het is spannend, en dat is oké. Staat genoteerd.

Kamp jij ook weleens met een (innerlijke) criticus? Als je merkt dat dat duiveltje op je schouder verschijnt, kies er dan voor om de spanning te noteren zonder ernaar te luisteren of het voor waarheid aan te nemen. Of bel een vriend of vriendin om je even aan te moedigen om zelf weer achter het stuur te kruipen, dat werkt net zo effectief!

Marthe Walter
Tags: kritiek