Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

2020 WORKERBEE

Column van

Van mannen vs. vrouwen tot klachten: de 7 meest gestelde vragen over stress

stress
Jessi Gruszka

Stress. Het houdt ons bezig, en niet zo’n klein beetje ook. We googelen er flink op los. We willen weten wat stress precies is, wat de klachten zijn, waarom je stress eigenlijk met dubbel s schrijft en wie het meeste stress ervaren: mannen of vrouwen? Elk thema behandelen we de meest gestelde vragen via Google over een bepaald thema, nu daarom aan de beurt: stress.

1. Wat is stress eigenlijk?

Stress is eigenlijk ‘gewoon’ een vorm van spanning. Met spanning is op zich niets mis, je hebt zelfs een beetje spanning nodig om goed te functioneren. Toch, wanneer de spanning op lange termijn te veel aanwezig is (zoals met alles waar ‘te’ voor staat), kan die spanning je klachten opleveren.

Of het nu een deadline is die je met geen mogelijkheid meer kunt halen of een levensbedreigende situatie is waarin je terechtkomt, je lichaam maakt hierin geen onderscheid. Het levert een bepaalde spanning, of stress, op waarmee je lichaam zich klaarmaakt om te vechten of vluchten. Je lichaam maakt adrenaline aan, daardoor gaat je hart sneller kloppen, je ademhaling gaat sneller en je spieren spanning zich aan. Ready to rumble. Als het gevaar op korte termijn niet geweken is, maakt je lichaam ook nog cortisol aan (een stresshormoon) dat ervoor zorgt dat je ‘paraat’ blijft. Je lichaam moet hiervan, wanneer het “gevaar” geweken is, kunnen herstellen, maar wanneer de stress lang aanhoudt kan dit ervoor zorgen dat je overspannen raakt of een burn-out krijgt.

We onderscheiden drie vormen van stress:

  • Spannende stress: een positieve vorm. Helpt om goed te presteren en extra alert te zijn. Denk aan het gevoel dat je hebt voor een sollicitatiegesprek of een rondje karten.
  • Frustrerende stress: ervaar je wanneer iets frustratie oproept, zoals wanneer je in de file staat of je collega zomaar iets bij je over de schutting gooit.
  • Schadelijke stress: een negatieve vorm. Deze is van een ernstige soort, het is een spanning die aanhoudt. Bijvoorbeeld wanneer je gepest wordt, wanneer je langdurig boven je kunnen moet presteren (of het gevoel hebt dat dit moet) of na een traumatische ervaring. Als deze spanning aanhoudt en je lichaam niet terugkeert naar rustniveau, noemen ze dat chronische stress.

Meer weten over wat stress eigenlijk is? Check gezondheidsplein.nl.

2. Waar komt stress vandaan? Wat zijn de oorzaken?

Het gevoel van stress is voor iedereen anders, niet iedereen is er even gevoelig voor. De een ervaart veel sneller stress dan de ander. Het heeft te maken met de balans tussen je draagkracht en de draaglast die je voor je kiezen krijgt. Mensen met een hoge draagkracht kunnen meer stressvolle situaties aan dan iemand met een lage draagkracht. Overigens is het ene niet beter dan het andere, het is gewoon per persoon verschillend.

Stress kan allerlei oorzaken hebben, maar ook hierbij geldt weer: wat voor de een stress oplevert, hoeft voor de ander absoluut geen stress te veroorzaken. Denk aan het organiseren van een feestje voor 50 man; de een krijgt al stress wanneer de uitnodiging de deur uit is, de ander draait er zijn hand niet voor om. Ook een zieke partner of ouder, een slechte relatie met je baas, een computer die steeds vastloopt, geluidoverlast, een echtscheiding of een ontslag kan stress veroorzaken. Het loopt uiteen van dagelijkse irritaties tot ingrijpende gebeurtenissen. De stress die je ervaart bij een lastige klant is uiteraard anders dan bij een verhuizing of een ongeluk. En ook hier geldt dus: de ene persoon is de ander niet, dus de ene persoon ervaart stress op een andere manier of moment dan de ander.

Of je stress ervaart hangt dus niet alleen af van de situatie, maar ook van je persoonlijkheid. Mensen die een groter risico hebben om overspannen of burn-out te raken door aanhoudende stress, hebben vaak de volgende persoonlijkheidskenmerken:

  • Ze vinden het moeilijk hun gevoelens te uiten.
  • Ze vinden het moeilijk om hulp te vragen.
  • Ze vinden ‘nee’ zeggen moeilijk(er).

Ook de volgende eigenschappen kenmerken deze mensen:

  • Ze zijn negatief over hun eigen prestaties.
  • Ze zijn perfectionistisch: het is nooit goed genoeg.
  • Ze voelen zich vaak (te) sterk betrokken bij hun werk.
  • Ze zijn zeer gemotiveerd en stellen hoge eisen aan zichzelf.

Meer weten over de oorzaken van stress? Check gezondheidsplein.nl of gezondnu.nl.

3. Welke klachten ervaar je bij stress?

Het wordt misschien een beetje een cliché, maar ook hier geldt weer: de klachten, zeker in het begin, kunnen per persoon enorm verschillen. Zo krijgt de een vooral te maken met lichamelijke klachten zoals hoofdpijn of eczeem en krijgt de ander meer psychische klachten zoals concentratieproblemen. Toch zijn er een aantal belangrijkste mogelijke klachten en gevolgen te benoemen wanneer stress langdurig aanhoudt, zoals te vinden op gezondnu.nl en hieronder op een rijtje.

Wat doet stress met je lichaam?

  • Je bent steeds moe.
  • Je slaapt slecht.
  • Je hebt spierpijn, hoofdpijn, rugpijn.
  • Je hebt maagpijn, darmstoornissen.
  • Je hebt minder weerstand en daardoor meer kans op verkoudheid en griep.
  • Je hebt hartkloppingen, een hogere bloeddruk en cholesterol.
  • Je zweet en trilt meer.

Wat doet stress met je brein?

  • Je kunt niet meer tot rust komen, je voelt je opgejaagd.
  • Je bent prikkelbaar, snel geïrriteerd. Je hebt een kort lontje.
  • Je hebt sombere buien, huilbuien en je piekert.
  • Je voelt je angstig.
  • Je kunt niet meer genieten, je voelt je lusteloos en futloos.
  • Je kunt slecht beslissingen nemen.
  • Je vergeet veel en je kunt je slecht concentreren.
  • Je voelt je onzeker en je hebt minder zelfvertrouwen.
  • Je hebt schuldgevoelens.

Wat doet stress met je gedrag?

  • Je presteert minder en je maakt meer fouten.
  • Je rookt steeds meer en je gebruikt veel alcohol of drugs.
  • Je eet te veel of juist te weinig.
  • Je gebruikt steeds meer slaap- of kalmeringsmiddelen.
  • Je hebt geen zin in seks.
  • Je gaat steeds meer jouw sociale contacten uit de weg.

Wat doet stress met je gedachten?

  • Je kunt angstgedachten hebben: ‘het komt nooit meer goed.’
  • Je kunt negatieve gedachten hebben: ‘ik ben niets waard.’
  • Je kunt agressieve gedachten hebben: ‘ze kunnen barsten.’
  • Je kunt zelfopofferingsgedachten hebben: ‘ik zal het wel weer doen.’

Meer weten over de klachten bij stress? Check gezondnu.nl.

4. Wanneer is stress ongezond en moet je ermee naar de huisarts?

Wil je erachter komen of jouw stresslevel ongezond is? Vul dan eens deze stresstest in om erachter te komen hoe (on)gezond jouw stresslevel is. Maar let op: wanneer het je zelf niet lukt om de ervaren stress te verminderen en je behoefte hebt aan hulp, kun je altijd een afspraak maken met je huisarts of de bedrijfsarts (de laatste zeker wanneer het werkgerelateerd is). Ook wanneer je ernstige angst of paniekaanvallen hebt of graag begeleiding wil in het verminderen van stress, kun je contact opnemen met je (bedrijfs)arts.

Meer weten over ongezonde stress? Check thuisarts.nl.

5. Is stress slecht voor je of juist goed?

Het antwoord op deze vraag is eigenlijk heel simpel: een beetje stress kan goed voor je zijn, teveel stress is slecht voor je. Als je teveel stress of langdurig stress ervaart kun je last krijgen bovengenoemde klachten en is het misschien wel tijd om naar de huisarts te gaan. Wil je erachter komen of jij ongezonde stress ervaart, dan kun je deze stresstest van zeven onderdelen doen, die je draaglast en draagkracht bepaalt.

Om ook de positieve kanten van (een beetje) spanning of stress te belichten, hieronder een aantal reden waarom stress ook goed voor je kan zijn:

  • Je presteert beter: stress kan je de benodigde stimulans geven om optimaal alert te zijn en betere cognitieve prestaties te leveren.
  • Je komt beter in een ‘flow’: positieve stress (ook wel ‘eustress’) helpt je om te focussen wanneer je bijvoorbeeld een deadline moet halen of een presentatie moet geven.
  • Je geheugen wordt beter: stress veroorzaakt een verhoogde aanwezigheid van de neurotransmitter glutamine, waarvan bekend staat dat dit het geheugen verbetert.
  • Je voelt je er goed door: stress geeft je een lekkere boost adrenaline, het prikkelt je lichaam en geest en zorgt er zo voor dat je je goed en gezond voelt.
  • Je kunt er een tandje door bijzetten: stress zorgt ervoor dat je door kunt gaan, ook al ben je vermoeid, het geeft je de energie die je nodig hebt (ook al denk je die niet meer te hebben).

Oh, en nog een ‘leuk’ weetje: mensen die veel last hebben van stress en vooral ook stressen over het hebben van stress, hebben een verhoogd risico op overlijden van 43%.

Meer positieve effecten van stress lezen? Check AD.nl en GGZnieuws.nl.

6. Wie ervaren meer stress, mannen of vrouwen?

Mannen en vrouwen reageren vooral, daar heb je ‘m weer, anders op stress. Mannen reageren over het algemeen met een acute, heftige stressreactie, wat zich kan uiten in agressie en een hoge bloeddruk. Bij vrouwen houdt de stress vaak langer aan, ondanks dat het geslachtshormoon oestrogeen de stressreactie tempert. In combinatie met een hardnekkige activatie van de cingulate cortex en het bijbehorende gepieker, lopen vrouwen meer kans op depressies.

Meer weten over hoe dit werkt bij mannen en bij vrouwen (iets met vechten of vluchten vs. tend-and-befriend)? Check psychologiemagazine.nl.

7. Waarom schrijf je stress met dubbel s?

Je kunt het maar weten toch? Stress is een leenwoord dat we hebben overgenomen in het Nederlands. Het origineel is dus met dubbel s. Wat wel goed is om te weten: we vervoegen het woord als werkwoord op z’n Nederlands, met een enkele medeklinker op het einde dus. Het zelfstandige naamwoord ‘stress’ schrijven we dus met dubbel s, wanneer we het als een enkelvoudig werkwoord gebruiken, schrijven we ‘ik stres’. Wanneer het overigens ingewikkeld wordt voor de uitspraak, gebruiken we bij het werkwoord wel weer dubbel s. Dus: geen ‘stresen’, maar ‘stressen’. Zo, weer wat geleerd van taaladvies.net.

Jessi Gruszka
Tags: stress